FAQ najczęściej zadawane pytania

1. Jak zrobić żeby były polskie ogonki?
   • Polskie ogonki zależą od 1 Układu klawiatury: XkbLayout=pl ( w pliku lts.conf)
     lub setxkbmap pl (w terminalu)
     lub setxkbmap pl -print |xkbcomp -
     2 Ustawienie kodowania: /etc/sysconfig/i18n dodać LANG='pl_PL'
     3 Gdybyś chciał pisać korzystając z rosyjskiego układu klawiatury to wklep: setxkbmap ru :-)
     
2. Najważniejsze pliki w LTSP
   • /etc/dhcpd.conf - nadawanie numerów IP dla ws i wskazywanie pliku kernela
     /tftpboot/ltsp - katalog z plikami kernela
     /etc/exports - udostępniane pliki przez serwer alfa
     /opt/ltsp/i386 - udostępniane dla ws pliki systemu
     /opt/ltsp/i386/etc/lts.conf - plik konfiguracyjny ws
     
3. Procesy odpowiedzialne za LTSP.
   • dhcpd - demon nadawania numerów IP (sudo /sbin/service dhcpd start|stop|restart|status
     tftpd - demon do ładowania pliku jądra (sudo /sbin/service tftpd start|stop|restart|status)
     nfs - usługa do udostępniania katalogów i plików na zdalnych komputerach
     ypbind - demaon dla NIS
     
4. Czy są jakieś najbardziej poodstawowe polecenia Linuxa dzięki którym możliwa jest jakakolwiek praca?
   • Tak np: ls - wyświetla istniejące katalogi
     cd - wchodzenie/wychodzenie do katalogu
     man - podręcznik o poleceniach Linuxa wpisz: man cd nowsza wersja info.
     cat - oglądanie pliku
     more - jeśli oglądany plik nie mieści się na ekranie (np cat /etc/passwd |more)
     CONTROL c lub CONTROL D lub CONTROL Z gdy chcemy wyjść z programu.
     mkdir - utworzenie katalogu
     >> lub (touch) - utworzenie pustego pliku (np >> plik lub touch plik)
     vi bardzo prosty (i bardzo skomplikowany edytor tekstu)
     
5. Czy można wszystko zrobić na Linuxie?
   • Tak, tylko trzeba umieć! Można wszystko naprawić i wszystko zepsuć.
6. Polecenie cat /etc/shadow pokazuje wszystkie zakodowane hasła - czy nie jest to dziura w systemie?
   • I tak i nie. Jeśli użytkownicy trzymają się zasad tworzenia haseł to nie jest możliwe złamanie haseł!
7. Jakie są reguły tworzenia haseł?
   • Hasło musi być co najmniej 6. znakowe. W haśle muszą być duże i małe litery oraz cyfry a nawet inne znaki z klawiatury. Hasło trzeba zmieniać dostatecznie często. Niedługo w naszym systemie będzie wymagane stosowanie powyższych reguł.
8. Zapomniałem hasło - co robić?
   • Tylko osoba z uprawnieniami roota może nadać nowe hasło - 'starego' (zapomnianego) hasła NIKT NIE JEST W STANIE ODTWORZYĆ!
9. Mam uprawnienia root i zapomnałem hasło dostępu dla root - co robić?
   • Przerestartować Linuxa na serwerze i wybrać opcję linux single (lub wpisać init 1)- następnie zmienić hasło. Wystartować z pierwszego dysku instalacyjnego i wybrać opcję linux rescue. Wystartować z dyskietki ratunkowj i zrobić to co wyżej.
10. Czy moje osobiste dane są dostępne na zewnątrz?
    • Tak - polecenie finger szuka tych danych.
11. Jak ściąga się pliki z Internetu?
    • wget ścieżka/do/potrzebnego/pliku
12. jak instaluje się pliki w Linuksie?
    • rpm -i plik-do-zainstalowania.rpm
      rpm --rebuild plik.srpm (plik RPM ze źródłami) powstanie plik o rozszerzeniu rpm i instalujemy go jak wyźżej.
      yum install plik*
      Zs źródeł (np plik.tar):
      tar -xvf plik.tar
      cd tar
      ./configure
      ./make
      ./make install
      NIE ZAPOMNIJ WPISAĆ NOWEGO PROGRAMY DO pozwalaj
      
13. Jak odinstalowuje się pliki?
    • rpm --erase plik
      yum erase plik
      make clean ( po wejści do katalogu z instalką)
      
14. Jak sprawdzić czy plik.rpm jest zainstalowany ?
    • rpm -q plik.rpm
15. Nie mogę zainstalować żadnego pliku!
    • Instalować pliki może tylko superużytkownik (root)!
16. Jak udostępnić (nie udostępniać - zabronić korzystania z Internetu) przeglądarkę na pracowni?
    • Zmienić uprawnienia do pliku /usr/bin/firefox na 0745 (0744).
      sudo chmod 0745 /usr/bin/firefox - udostępnienie
      (sudo chmod 0744 /usr/bin/firefox - zabronienie)
      Domyślnie powinny być ustawionw na 0744.
      
17. Jak nagrać coś na płytkę CD?
    • Na konsoli tekstowej (terminal): 1. Utwórz katalog kat z interesującymi Cię plikami i katalogami.
      mkdir kat
      cp twoje_pliki kat
      2. przekształć katalog kat na plik iso:
      mkisofs kat >> kat.iso
      3. Powstał plik kat.iso. Nagraj go:
      3.1. Poproś upoważnioną osobę (KAŻDY nauczyciel, Pani Sekretarka)
      o włożenie płytki do servera.
      3.2. Nagraj płytkę (może to zrobić osoba z uprawnieniami roota - stąd sudo):
      sudo cdrecord dev=ATAPI:0,1,0 kat.iso
      3.4. Wysuń szufladkę:
      eject
      3.5. Poproś upoważnioną (punkt 3.1) osobę o przyniesienie nagranej płytki.
      
18. Brak pulpitow w systemie X.
    • Przerestartowaź Xwindows:
      1. Wejść do serwerowni
      2. włączyć monitor serwera
      3. wpisać sudo /sbin/init 1
      istnieje okolo 6 poziomow pracy: 1- single user, 3 - text mode, 5 - X.
      Innych nie używać bo mogą być kłopoty
      4. system wchodzi w tryb jednego użytkownika, gdy pojawi się znak zachęty
      wpisujemy init 5
      5. system wchodzi w tryb graficzny
      Jeśli to nie pomoże przerestartować server (ostatecznosc):
      1. shutdown -t 89 -r. (lub reboot nie zalecane).
      Jeśli to nie pomoże nacisnąć przycisk zasilania:
      Jeśli to nie pomoże wyciągnąć wtyczkę zasilającą! (Tak należy zrobić gdy jest podejrzenie
      włamania do systemu. W takim przypadku nie wolno wyłączać komputera softwerowo
      [reboot, shutdown itp])ani przez naciśnięcie włącznika zasilającego!
      
19. Jak dodac skrót do menu dla wszystkich użytkowników
    • W katalogu /usr/share/applications znajduja sie pliki, kazdy z nich odpowiada
      za jakis skrot w MENU
      Najprosciej w mc w menu POLECENIE/ZNAJDZ PLIK wyszukac plik z nazwa programu z
      grupy do ktorej ma nalezec skrot na na bazie tego skrotu zrobic nowy
      Np: Chce dodac do grupy INTERNET jakis skrot kaze w mc znalezc pliki z zawartoscia
      opera
      Znalazlem skrot w pliku opera.desktop
      Kopiuje go jako np fire.desktop i edytuje:
      w zawartosci pliku znajde rozne oznaczenia- nalezy zmienic przyporzadkowanie nastepujacym:
      Name=Nazwa jaka ma widniec w menu (jeśli mają być tam polskie znaki to trzeba to wyedytować
      jakimś edytorem w Xach np gedit - można go wywołać z mc:
      gedit opera.desktop
      )
      Name[pl]=Nazwa w poskiej wersji Xów - właściwie to ta pojawi sie w menu
      Exec=/scoezka/do/programu/wykonywalnego
      Icon=/sciezka/do/ikony/w/menu
      TryExec=wpisuje to samo co w exec
20. Jak utworzyć prywatne strony WWW?
    • W katalogu domowym utworzyć katalog o nazwie public_html. Wszystko co jest w takim katalogu jest widocznew na zewmątrz po wpisaniu adresu: http://topola.no-ip.org/~logname gdzie logname jest nazwą użytkownika. Nadać odpowiednie uprawnieniqa do plików i katalogów.
21. Nie wiesz co robic, bo Gnome zle chodzi.
    • Wybierz z menu logowania inna sesję: fluxbox, kde itp.
      
      **************************************************************************************************
      **************************************************************************************************
      ** Q Klopty z pulpitami. Prawdopodobnie nie zamknieto poprawnie XWindows. **
      ** A Wykasuj w katalogu /tmp katalogi gconfd-logname oraz orbit-logname. Bardziej zaawansowani **
      ** niech wykasują w tych katalogach tylko to co trzeba (EKSPERYMEBTOWAĆ!) bo inaczej **
      ** wszystkie ustawienia będą jak nowe! **
      **************************************************************************************************
      ** Pamietaj! PIERWSZE: X-y przed wylaczeniem terminala nalezy zamknac! (ctrl+alt+backspace) **
      ** DRUGIE: Nie zostawiaj włączonego komputera i nie czekaj aż ktoś zrobi to za Ciebie!**
      ** Po zakończonych zajęciach wyłącza się prąd zasilający na całej pracowni co **
      ** może uszkoczić pliki na serwerze. W czasie pracy w X w katalogu /tmp/gconfd **
      ** tworzony jest plik o nazwie lock, jeśli on pozostanie to musi upłynąć dużo czasu **
      ** aź system wykryje ten fakt i wykasuje go! **
      ** TRZECIE: Nie pracuj na cudzym koncie. **
      ** CZWARTE: DBAJ O SIEĆ. Sieć nie jest aż tak odporna, że nie można jej zepsuć! **
      **************************************************************************************************
      **************************************************************************************************
22. JAK W BEZPIECZNY SPOSOB ZRESTARTOWAC SERWER?
    • shutdown -t 30 -r
      Wyjasnienie: po 30 sekundach (-t) rozpocznie sie proces zamykania systemu
      a potem uruchomienie (-r). Polecenie wysyla ostrzezenie do wszystkich
      zalogowanych uzytkownikow o powyzszym fakcie. Sprawdx w manualu (man shutdown)
23. Czy możliwy jest dostęp z komputera domowego do szkolnego serwera i praca na nim?
    • Tak. Nalży Ściągnąć darmowy malutki program putty (pod windows) i połączyć się z serwerem przez ssh (tak jak robicie to na pracowni). Linuksowcy łączą się od razu.
24. Czy możliwa jest zdalna praca (w domu) na XWindows na serwerze szkolnym.
    • Tak. Tylko po co? Zainstaluj u siebie Linuxa i wpisz: X --query NR.IP.NASZEGO.SERWERA
25. : Czy mozna prowadzic prezentacje na wszystkich komputerach na pracowni,aby uczniowie widzieli to samo na swoich ekranach co prowadzacy
    • : Tak. Na serwerze testowym(o nazwie teta - w pracowni drugi od prawej) jest
      uruchomiony pulpit zdalny - JUZ NIC NIE TRZEBA ROBIC ABY GO URUCHOMIC
      Uczen wybiera z menu 'Aplikacje/Narzedzia systemowe/Terminal'
      Nastepnie wpisuje polecenie
      vncviewer teta:0
      
      Juz moze ogladac, co nauczyciel prezentuje na serwerze teta
      Jesli uczen chce cos wskazac, to moze wykonywac akcje za pomoca swojej myszy i klawiatury
      
      WSZYSTKIE MYSZY I KLAWIATURY DZIALAJA ZDALNIE NA SERWERZE TETA JAKO JEDNA MYSZ I KLAWIATURA !
26. Nie działa nasza strona (topola.no-ip.org) z sieci lokalnej.
    • Wpisz lokalnie w okienku przeglądarki http://topola.cnik
27. Jak uruchomic VNC serwer na teta(komputer testowy o adresie 192.168.0.20):
    • W terminalu wpisujemy
      vncserwer
      zostanie uruchomiony serwer vnx na porcie 590x
      w odpowiedzi dostaniemy kilka linijek, miedzy innymi
      New 'teta:5 (root)' desktop is teta:5
      
      oznacza to ze portem otwartym (x=5) jest 5905
      
      na stacji klienckiej otwieramy polaczenie
      vncviewer teta:5905
      
      Mozna uruchomic klika serwerow
      Z reguly beda one zajmowaly kolejne porty
      
28. Jak ustawic haslo do polaczen klienckich przez VNC
    • W terminalu wpisujemy
      vncpasswd
      System poprosi o wprowadzenie dwukrotnie hasla
      
29. Jak podlaczyc sie do komputera teta za pomoca vnc z terminala
    • Zakladam, ze uruchomiony jest vncserver(uruchamia sie automatycznie)
      vncviewer teta
      Jesli chcemy podlaczyc sie do uruchomionego serwera na porcie np 5905
      vncviewer teta:5905
30. Komputer strasznie 'muli'. Co robić?
    • Sprawdź, czy nie chodzi jakiś CPU-żerny proces: Napisz top. Jeśli jakiś proces zajmuke 100% CPU to go wykasuj: sudo kill -9 PID-procesu. Uruchom sobie na pasku zadań Monitor systemu - będziesz widział co się dzieje!
31. Nie można zalogować sie mimo wprowadzenia poprawnego loginame i passwd. Z Wykasować w katalogu domowym użytkownika ukryte pliki (z kropka) .Authority.
32. Jak wyłączyć aplikacje a pozostawić tylko potrzebne do zajęć?
    • sudo chmod -R 0622 /usr/share/applications (nadaliśmy niskie uprawnienia
      do wszystkich (-R) aplikacji)
      następnie nadajemy pierwotne uprawnienia aplikacjom, ktore chcemy wlaczyc:
      sudo 0644 /usr/share/applications/kde/kpat.desktop (włączylismy pasjans)
      Po zajęciach należałoby pozostawić serwer w pierwotnym stanie:
      sudo chmod -R 0644 /usr/share/applications.
      Opis aplikacji jest w pliku applications
33. Nie można zalogować sie mimo wprowadzenia poprawnego loginame i passwd jedynie root może wejść.
    • Sprawdzić messages (tail /var/log/messages) i zidentyfikować problem
      jeśli problem z ldap to
      service ldap start
      Prawdopodobnie można to zrobić
      z komputera z sambą np z windowsów w sekretariacie i ptty.
      Trzeba być zapobiegliwym i utworzyć sobie takie konto!
34. Chce wykonac polecenia zawarte w /usr/sbin (np useradd) bez pisania calej sciezki dostepu.
    • Wykonaj w swoim bashu:
      export PATH=/sbin:/usr/sbin:/bin:/usr/bin:/usr/X11R6/bin:/usr/sbin
      wstaw ww polecenie do swojego .bashrc: będziesz miał frajdę na wieki.
35. W OpenOffice są brzydkie polskie czcionki (grube ą, ę...).
    • Odpal z katalogu gdzie jest zainstalowany OO
      ./spadmin -> czcionki -> zamiana czcionek
36. Jak korzystać ze stacji dyskietek będącej w stacji lokalnej?
    • Na konsoli stacji roboczej (przed zalogowaniem się - w trybie tekstowym) wklepuj
      (oczywiście na komputerze gdzie jest stacja dyskietek!):
      
      modprobe floppy
      killall floppyd
      floppyd -d /dev/fd0
      chmod 0666 /dev/fd0
      w swoim roboczym katalogu utworzyć plik
      .mtoolsrc (kropeczka przed nazwą oznacza plik ukryty)
      o zawartosci:
      drive a: file='' remote 1.44m mformat_only
      lub pobrac ten plik z naszego serwera ftp.
      
      W sesji linuksowej możesz korzystać ze stacji dyskietek:
      mdir - odczytuje zawartość dyskietki
      mcopy plik a: - kopiuje plik na dyskietkę
      .. i wiele innych (zobacz man, info lub help: man mtools)
      na komputerze lokalnym (przed zalogowaniem się ) w trybie tekstowym (ofcourse)
      możesz:
      mount /dev/fd0 /mnt - zamontować dyskietkę
      format /dev/fd0 - formatować
      mke2ext - utworzyć linuksowu system plików
      mk2msdos - utworzyc dosowy system plików
      fdisk /dev/fd0 - utworzyć partycje na dyskietce
      ... itd, itd...
      >>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>*********<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<
      UWAGA Korz stację do najbliższego przerestartowania stacjii!
      >>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>*********<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<
37. Próby logowania nie powiodły się. Restart ldap dał wynik: warning: stale lockfiles may be present in /var/lib/ldap
    • Zastosuj:
      /usr/sbin/slapd_db_recover -v -h /var/lib/ldap
38. Próba logowania się daje komunikat: Uwierzytelnianie nie powiodło się
    • Może:
      /usr/sbin/slapd &
      oczywiście musisz być rootem. Patrz poprzedni FAQ
39. Jak dodaje się ucznia?
    • sudo useradd -g grupa -d /homes/katalog/nazwa_uzytkownika -c 'komentarz' bazwa_uzytkownika
      gdzie grupa: LP (dla liceum dla młodzieży) lub kadra (jasne) lub LOD (dla zaocznego liceum) lub SP (dla policealnych)
      katalog: LP_06 (koncowka to rok zapisany dwiema ostatnimi cyframi)
      nazwa_uzytkownika: nazwiskoimie lub dla kadry trzy pierwsze litery nazwisko + trzy
      pierwsze litery imienia
      komentarzx: 'Nazwisko Imię,teldopracy.teldo domu, itp oddziellone przecinkami'
      sudo passwd nazwisko_imie (nadanie hasła dostepu)
      sudo chage -d 0 żądanie zmiany hasła przez użytkownika po pierwszym zalogowaniu.
      Reszta intuicyjna
40. Komputr 'muli', Internet ściąga strony bardzo długo. Co robić?
    • sudo service network restart Uważaj, bo wyłączają się karty sieciowe więc konieczne jest przerestartowanie stacji roboczej.
41. . Jak nadawać uprawnienia do plików i katalogów?
    • . Uprawnienia podawane są liczbami zapisanymi ósemkowo.
      Uprawnienia do plików są liczbami trzycyfrowymi zaczynającymi się od 0 (symbol systemu ósemkowego0
      0 - brak uprawnien
      1 - wykonywanie
      2 - zapisywanie
      3 - zapisywanie i wykonywanie
      4 - odczytrwanie
      5 - odczytywanie i wykonywanie
      6 - odczytywanie i zapisywanie
      7 - odczytywanie, zapisywanie i wykonywanie
      można również stosować mnemoniki:
      w - write zapisywanie
      r - odczytywanie
      x - wykonywanie
      Pierwsza cyfra uprawnienia dla właściciela
      Druga cyfra uprawnienia dla grupy
      Trzecia cyfra uprawnienia dla innych
42. Jak dodawać uzytkowników?
    • dodajuser, adduser, useradd, nowy - te cztery polecenia są aliasami i uruchamiają skrypt pozwajakący na jednolite, zgodne z naszą filozofią, wpisywanie użytkowników. Gdyby zachodziła potrzeba użycia starodawnego to uruchom /usr/sbin/useradd.
43. Wlaczanie i wylaczanie Internetu na pracowni.
    • robi to TYLKO sekretarka Internet wyłącza się automatycznie po dzwonku na przerwę.
44. Nie można zmienić tła na pulpicie
    • mv /usr/bin/gnome-background-properties.ORG /usr/bin/gnome-background-properties Potem KONIECZNIE przywrócić ustawienie domyślne
45. Jak drukować będąc na pracowni?
    • Należy poprosić sekretarkę:
      - Poproszę o pozwolenie wydrukowania.
      - Logname?
      - kowalskijan
      - Zrobione.
      Sekretarka powinna wejść do system/administracja/drukowanie -> uprawnienia i dopisać kowalskijan,
      potem oczywiście wywalić użytkownika. Domyślnie mają prawo drukować: cnik, sekretarka, jola, root.
46. Pozostało dużo 'śmieci' po niepracującym już użytkowniku. Jak wyczyścić wszystkie pozostałości?
    • killuser username (oryginał leży u roota)
47. Jak dobrać 'dobre hasło'? Za każdym razem system odrzuca moje hasła!
    • Zasady wyboru haseł.
      Linux ma wbudowany mechanizm sprawdzania jakości haseł. Hasła łatwego do odgadnięcia system nie przyjmie, więc:
      Dobre hasło powinno być proste do zapamiętania, a jednocześnie trudne do odgadnięcia. Nie powinna być to kombinacja typu np. komputer, ponieważ takie hasło jest bardzo proste do złamania. Przede wszystkim powinniśmy kierować sie następującymi zasadami:
      
      * Za wszelką cenę unikać haseł domyślnych stosowanych przez system.
      * Hasło powinno być kombinacją małych i dużych liter, a także znaków interpunkcyjnych.
      * Nie można stosować słów powszechnie znanych i używanych (niezależnie do języka ojczystego), które znajdują sie np. w słowniku, ponieważ jest potencjalne zagrożenie, że 'haker' użyje zasobów słów znajdujących się w słowniku.
      * Nie należy używać haseł kojarzących sie wprost z osobą czy inną rzeczą np. komputer, basia
      
      Z powyższych zasad wynika, że dość trudno wymyślić dobre hasło, które będzie zarazem proste do zapamiętania. Jednak jest na to pewien sposób. Hasło może składać sie z pierwszych liter przypadkowo ułożonego zdania do którego dodamy np. datę ślubu (dla przykładu 21.08.1971). 'Wczoraj kupiłem sobie dużego i groźnego psa' czyli zgodnie z tym hasło będzie wyglądać: 'WKSDIGP21871'. Aby jeszcze bardziej je utrudnić możemy zmienić wielkość liter i dodać jakiś znak np. 'WksDigP_21871'. Tak sporządzone hasło będzie stosunkowo proste do zapamiętania, a jednocześnie bardzo skomplikowane.
      
48. Jak uruchomić programy, polecenie, gry? Pojawia się komunikat: zabroniony dostęp.
    • Do zarządzania programami/poleceniami służy polecenie: /bin/pozwalaj. Po zakończeniu ustaw wartość domyślną! Można również pozwolić na korzystanie ze wszystkiego: pozwalaj_tak lub zabronić wszystkiego: pozwalaj_nie.
49. Przeglądarka nie może się łączyć bezpośrednio z internetem, możliwe jest jedynie ręczne ustawienia serwera proxy, czy można to zmienić?
    • Polityka jest taka jw. Aby zmienić należy wyedytować plik /usr/lib/firefoxXXX/greprefs/all.js i skomentować linię: pref ('general.config.filename','mozilla.cfg'). Można również wygeneroewać nową politykę poprawiając plik mozilla.txt i przekształcając go w plik konfiguracyjny. Na koniec oczywiście restart firefox.
50. Jak dodać/usunąć zabronione strony i słowa?
    • Robi się to w pliku /etc/squid/banned_list i /etc/squid/zakazane_strony
51. Jak pozabijać procesy użytkownika? Zamulają system.
    • killuser logname skill -9 -u logname (itp) oczywiście jako superuser
52. Jak uruchomić czysto windowsowskie programy, lub zrobione pod jakiś inny system?
    • Zainstaluj u siebie VMWare - Serwer (program udostępniony free) jest w Aplikacje > inne
    • W katalogu /var/OSs są obrazy iso różnych systemów operacyjnych, zainstaluj odpowiedni: w opcjach VMWare wybierz nie stację cdrom lecz plik iso.
    • Zainstaluj VMWare Tools.
    • Przed uruchomieniem wirtualnej stacji ustaw cdrom na plik iso z odpowiednim programem.